Cuba Forum

[Klaver 4]

Reisverslag Cuba februari 2010

Toen onze dochter ons medio januari belde met het nieuws dat ze op een ticketveiling van Martinair twee retourtickets naar Cuba had gescoord, werden we direct enthousiast en nieuwsgierig. Zouden we ook een gokje wagen? De veiling zou nog drie dagen duren. Op zondagavond, een paar uur voor het einde, was ons bod het hoogst en bemachtigden we met een aanzienlijke korting op de normale prijs twee tickets naar Cuba!

Woensdag 10 februari.
Het is het zover. We hebben onze reis zo goed mogelijk voorbereid d.m.v. boeken en internet. Voor alle zekerheid (het is de eerste keer dat we naar Cuba gaan) laten we onze rugzakken op Schiphol sealen. Als we bij de gate aankomen zien we dat ons toestel een Boeing 767 is met de naam “koningin Beatrix”. Maar het vliegtuig is geschilderd in de oude huisstijl en kleuren van Martinair! Zou het toestel werkelijk zo oud zijn? Eenmaal in de lucht wordt ons duidelijk wat er aan de hand is: omdat Martinair dit jaar 50 jaar bestaat is het moderne toestel in de oude kleuren gespoten. Een KLM-toestel dat dezelfde kant op vliegt als wij komt zelfs langszij om ons eens goed te kunnen fotograferen. Eerst aan de rechterkant, even later scheert hij over ons heen om ook de andere passagiers gelegenheid te geven ons toestel te bekijken.
Omdat we weten dat de taxirit van het vliegveld naar Havana 20 à 25 CUC kost, vragen we een Zweeds stel dat naast ons zit om samen een taxi te delen. Zij hebben net als wij in Havana-Centro een casa particular geboekt. Vlak voor de landing wordt ons vliegtuig op last van de Cubaanse autoriteiten ontsmet met een spuitbus die laag bij de grond wordt leeg gespoten. ’t Lijkt me niet al te grondig te gebeuren…
Op de luchthaven verloopt alles veel sneller dan verwacht. Opvallend is dat alle beambten mondkapjes dragen; alsof we een enge ziekte zouden hebben! De douane controleert zorgvuldig onze gegevens, vergelijkt de foto in het paspoort met de werkelijkheid waarna een digitale foto van ons gezicht wordt gemaakt waarbij de bril afgezet moet worden! Daarna moeten we langs de gezondheidsdienst. Als ik op de vraag “Hoe voelt u zich?” antwoord met “Uitstekend” mag ik doorlopen naar de bagageband. Ook hier verschijnen vrij snel de koffers en rugzakken. Dan gaat iedereen massaal euro’s omwisselen voor CUC’s, de munt die vooral is bedoeld voor toeristen in tegenstelling tot de peso cubana die vrijwel uitsluitend door de Cubanen wordt gebruikt. De koers is momenteel 1 CUC voor 0,83 euro. Terwijl we staan te wachten bij het wisselkantoor worden we aangesproken door een nette, goed Engels sprekende, man die aanbiedt ons voor 25 CUC op twee adressen in Havana-Centro te willen afzetten. Na het wisselen stappen we in zijn oude Nissan-busje en gaan in het donker op weg voor de laatste 25 km van vandaag. Onderweg rijden we over een redelijk goede, brede weg. We zien allerlei soorten verkeer, overwegend antieke en oude auto’s, onverlichte fietsers, een enkele paard en wagen. Bij het passeren van het Plaza de la Revolution zien we de reusachtige, verlichte beeltenis van Ché Guevara. Dan rijden we Centro binnen. Slechte wegen met veel kuilen waar onze chauffeur behendig omheen rijdt. Veel vervallen huizen, schemerig.
Eerst bereiken we de casa particular van de Zweden. Dan, na een paar honderd meter, onze casa. Twee trappen hoger wacht ons een zeer hartelijke ontvangst. Man, vrouw, dochter van 2 jaar. En inwonende moeder die ons direct bij binnenkomst kust ter begroeting. Onze kamer is eenvoudig maar schoon. In een hoek staat een grote ouderwetse Amerikaanse koelkast, merk Kelvinator. De airco is van Sovjetmakelij. We hebben een eigen badkamer. Bijzonder is de warmwatervoorziening van de douche. Het water wordt verwarmd middels een elektrisch element in de douchekop! We zijn moe van de lange reis en de jetlag doet zich voelen. Toch willen we nog voor het slapen gaan een kleine wandeling door de buurt maken. Het is een bijzondere ervaring. We moeten goed uitkijken in de matig verlichte straten. Overal zitten gaten in de stoep en af en toe ontbreekt er een putdeksel. Als we bij een café even staan te kijken komt er iemand spontaan naar buiten en begint een praatje. Allervriendelijkst, niet opdringerig, hoewel we daar juist wel voor gewaarschuwd waren. Als we even later in bed liggen vallen we als en blok in slaap.

Donderdag 11 februari.
Aan het begin van de dag krijgen we een heerlijk ontbijt voorgeschoteld. Broodjes met omelet, veel vers fruit, vers papayasap en koffie. Om de hoek is, midden in de stad, een soort groentekwekerij. In de kraampjes ervóór worden de producten verkocht. In een straat verderop is een kleine markt waar groente en fruit wordt verkocht. Een vrouw verkoopt plastic (wegwerp-)zakken. Om zelf ook iets op dergelijke markten te kunnen kopen hebben we Cubaanse peso’s nodig. Bij de Cadeca een paar huizenblokken verder wisselen we 10 CUC om voor 240 peso. Ben benieuwd wat en wanneer we daar iets voor kunnen kopen. Onderweg naar Habana Vieja kijken we onze ogen uit. Piepkleine, armoedige pesowinkels, maar ook iets grotere, waar met CUC’s betaald moet worden. Op het eerste gezicht lijkt er in die laatste winkels geen gebrek aan bepaalde producten te zijn. Overal om ons heen rijden oude auto’s, toeterend en vaak een vieze walm uitbrakend. Op het plein voor het Capitolio staan fraai gerestaureerde auto’s, koetsen en taxi’s. We hebben dorst en kopen een blikje tuKola voor 1 CUC. Echte Coca Cola kost 2 CUC. Binnen bewonderen de prachtige hal van het Capitolio, waar een (nep)diamant in de vloer ligt.
Daarna slenteren we door de oude stad, bekijken een prachtig gerestaureerde oude apotheek en drinken onze eerste mojito. Dan nemen we de pont naar Regla, een wijk aan de andere kant van de baai. Voordat we aan boord mogen, worden we gefouilleerd en moeten we de inhoud van onze tas laten zien. En dit alles omdat er in 2002 een veerpont is gekaapt waarmee een aantal Cubanen trachtte het land te ontvluchten. Dit mislukte overigens; de kapers werden overmeesterd. Aan de overkant is niet zoveel te zien en na een half uur nemen we de boot terug. De tas moet weer open maar het fouilleren blijft achterwege omdat de beambte, met zijn hoofd op het bureau, ligt te slapen!
Na weer een stuk verkend te hebben proberen we ons door een fietstaxi thuis te laten brengen, maar de meesten vinden de afstand te groot. We lopen door, richting casa en pas bij de derde poging lukt het en na wat onderhandelen fietst deze man ons voor 3 CUC naar ons overnachtingadres. Het diner is overvloedig en de gefrituurde vis smaakt uitstekend.
’s Avonds wandelen we nog even door de schaars verlichte straten naar de Malecón. Aan zee is weinig te beleven en we lopen via een andere weg terug. Het is alsof we door een 19e eeuwse stad lopen, merendeels vervallen huizen, slecht wegdek, veel kuilen en gaten, schemerig.
Toch voelen we ons niet onveilig.

Vrijdag 12 februari.
Vandaag lopen we eerst naar het busstation om kaartjes te reserveren voor de bus van zondag naar Viñales. Vlakbij dit station ligt het enorme Plaza de la Revolution, waar Fidel Castro altijd z’n lange redevoeringen hield. We nemen uitgebreid foto’s en wandelen via een andere weg terug.
’s Middags gaan we weer naar de oude stad. Onderweg komen we langs het grote, moderne shopping centre Plaza Don Carlos III, waar werkelijk alles te koop is, uiteraard alléén voor CUC’s. Het is er druk! Tijden veranderen…. Later vernemen we dat hier vooral mensen kunnen kopen met familie in het buitenland (lees USA) of die werkzaam zijn in de toeristenindustrie. Opvallend is dat er bij de elektronicawinkel uitsluitend tv’s met een beeldbuis worden verkocht. Platte schermen worden nergens te koop aangeboden.
Even later doen we onze eerste aankoop met een paar peso’s: zoete gefrituurde stengels bij een kraampje op straat. Bij het Parque de la Fraternidad Americana staan een paar honderd mensen te wachten op een bus. Hoewel de meeste bussen nu van Chinese makelij zijn, kun je af en toe ook nog wel eens naar een bestemming in Nederland gaan! De oude bussen van Connexxion of zelfs van de Gado zijn vaak opgepimpt met grote luchthoorns en er mist nog al eens een stuk van de uitlaat… Naar schatting de helft van alle auto’s in Cuba is van voor 1962. In dat jaar werd de Amerikaanse handelsblokkade een feit. Gevolg was dat er geen auto’s meer werden ingevoerd. Het aanwezige wagenpark werd gekoesterd en tot op de dag van vandaag eindeloos gerepareerd en opgelapt. Sommige auto’s zijn zo vaak met plamuur en de verfkwast behandeld dat het oorspronkelijke model nauwelijks meer is te herkennen. Pas toen de vriendschap met de Sovjet Unie zich verder ontwikkelde werden er enkele duizenden Lada’s en Moskwitchs ingevoerd. Ook de aanwezige vrachtwagens zijn vaak van Sovjetmakelij. En dan is er nog een beperkt aantal moderne huurauto’s die een rode kentekenplaat hebben en uitsluitend door toeristen worden gereden.
We slenteren verder, bekijken een paar casa’s particular voor als we over een paar weken weer terug komen in Havana. Hoewel we ons volkomen veilig voelen, blijven we op onze hoede voor mogelijk ongewilde gebeurtenissen. Tegen het eind van de middag gaan we iets eten op een aardig terras. Tamelijk vroeg want om 19 uur hebben we afgesproken met de Cubaanse familie met wie Ankie sinds kort e-mailcontact heeft. We zijn ruim op tijd op de afgesproken plek, het dakterras van het door Hemingway beroemd geworden hotel Ambos Mundos, om voordat het donker wordt van het uitzicht over Havana te genieten. De antieke lift brengt ons naar boven, zeer aan te bevelen.
Na enige tijd worden we aangesproken door Nestor, de 32 jarige man van de Cubaanse familie. Vanwege het verwachte slechte weer zijn vrouw en kind thuis gebleven. De kennismaking is zeer hartelijk! Na het bekijken van (familie-)foto’s en het overhandigen van enkele cadeaus begint het hard te waaien en te regenen. We verhuizen naar binnen. Grappig detail: bij het wc-bezoek legt onze Cubaanse vriend een paar peso’s in het schaaltje, wij als toerist worden geacht in CUC’s een bijdrage te doen… Het wordt een zeer geanimeerde avond waarbij we heel open over het leven op Cuba, politiek en inkomen praten. We verlaten als laatsten het dakterras. Tevreden lopen we door nachtelijk Havana naar onze casa op de Espada 513.

Zaterdag 13 februari.
We ontdekken dat we vergeten zijn ontbijt te bestellen bij Michel. Het blijkt geen probleem: na een half uur staan er vers gekochte broodjes, ananassap, fruit en de dagelijkse omelet op tafel. Na de koffie gaan we wat lezen en schrijven op een bankje bij de bushalte op de hoek met de Zanja. Dit is een zesbaans weg, maar twee banen zouden ook voldoende zijn om het verkeer vlot te laten doorstromen. Het meest zien we oude Amerikaanse auto’s voorbij komen, afgewisseld met iets minder oud Russisch spul. Daar tussendoor veel (illegale) taxi’s, fietstaxi’s en enkele bussen. Maar ook motoren met zijspan en af en toe een vrachtauto. Aan alles is te zien dat hier géén APK bestaat… Plotseling staat er een bedelaar voor ons. Ondanks dat we hem (eerst vriendelijk) laten weten dat hij niets hoeft te verwachten van ons, weet hij van geen wijken. De wachtende buspassagiers kijken toe, benieuwd hoe dit af gaat lopen. Na 5 minuten zit er niets anders op dan zelf maar weg te gaan. We lopen naar de Malecón, kijken naar de golven en slaan dan linksaf richting Vedado. Bij hotel National kunnen we het niet laten het luxe gebouw van binnen te bekijken. Foto’s van alle beroemdheden die er ooit verbleven versieren de wanden van gangen en hallen. We dolen nog wat door de buurt en als we daarna bij een groot sportstadion komen mogen we van de vriendelijke bewakers gerust even binnen kijken.
’s Avonds krijgen we weer een uitgebreide maaltijd in onze casa. Mogelijk omdat we morgen vertrekken naar Viñales is er zelfs een toetje met ijs. Als we daarna onze fles rum uit de kamer halen en met Michel en z’n moeder tijdens het toasten uitroepen “Viva Cuba”, kan de avond niet meer stuk.

Zondag 14 februari.
Vroeg uit de veren want we moeten om 8.40 uur op het busstation zijn. De buurman van Michel heeft een auto en wil ons voor een paar CUC’s wel wegbrengen. Vlak voordat we in de bus stappen blijken onze kaartjes niet in orde. Ik moet ze omruilen voor andere in het kantoor van Viazul. Het wordt een prachtige busreis waarbij we een goed beeld van het platteland krijgen. Onderweg maken we nog een korte stop in Las Terrazas, een mooi natuurgebied. In de bus zit Ankie naast een aardige jonge vrouw uit Londen. Als we in Viñales uitstappen worden we bestormd door mensen die een slaapplaats in hun casa aanbieden. Gelukkig hebben wij al telefonisch geboekt bij een boer aan de rand van het dorp. De jonge vrouw uit de bus blijkt Shanika te heten en zij gaat, evenals een jongeman (Hoss) uit de bus, met ons mee, in de hoop ook onderdak te vinden in dezelfde casa als wij. Er blijkt sprake van een miscommunicatie (of overboeking?) te zijn, want ze zitten vol. Bij zijn broer, die er achter woont, is nog wel plaats en na wat heen en weer gepraat besluiten we daar onze intrek te nemen. Daar krijgen we geen spijt van want de ontvangst is geweldig! Voor onze twee reisgenoten is helaas geen plek. Zij zoeken elders onderdak en later die middag drinken we gezamenlijk iets in het dorp. Daarna gaan ze met ons mee om in onze casa een mojito te drinken. Tot nu toe de lekkerste, met verse mint van eigen land.
Zenobio verbouwt verschillende gewassen, maar de hoofdteelt is tabak. Hij laat ons zien hoe sigaren worden gemaakt. Op de keukentafel rolt hij een sigaar en geeft een uitvoerige uitleg over de verschillende soorten bladeren en andere details. En dat allemaal in het Spaans. Gelukkig vertaalt zijn sympathieke zoon van 20 (die medicijnen studeert in het nabijgelegen Pinar del Rio) een en ander in het Engels.
’s Avonds krijgen we een waar feestmaal met o.a. het verboden zeedier (langoest), zoete aardappels, gebakken banaan, rijst, zwarte bonen en diverse soorten vruchten. Omdat het Valentijnsdag is, schenkt onze gastvrouw er een lekker glaasje Viñaleswijn bij. Nog nooit zo lekker gegeten!

Maandag 15 februari.
De wekker gaat alweer om 7 uur want vandaag gaan we genieten op het strand van cayo Levisa. Een busje brengt ons naar de 60 km verderop gelegen aanlegsteiger vanwaar een vijftig jaar oude veerboot ons in een half uur naar het eiland brengt. Maar voordat we aan boord mogen moeten we eerst ons paspoort laten zien, zodat vastgesteld kan worden dat we toeristen zijn. Behalve voor mensen die er werken is de toegang tot het eiland voor Cubanen verboden omdat het relatief dicht bij Florida ligt. Alle clichés zijn van toepassing: palmen, wit strand, helder azuurblauw water. Het weer valt helaas wat tegen, het is half bewolkt en de wind trekt in de loop van de dag aan. We vinden het te fris om te zwemmen. Naast ons ligt een echtpaar dat in Canada een boerderij runt. Later, als we iets drinken aan de bar, komt de vrouw bij ons zitten. Lori is een spontane vrouw die veel vertelt over haar ervaringen tijdens hun rondreis door andere gebieden in Cuba. Aan het eind van de middag brengt de boot ons weer naar de vaste wal. Onderweg maken we praatjes met verschillende andere mensen. Het is bijzonder om zo makkelijk contact te maken met andere toeristen. Ze zijn vrijwel allemaal zeer geïnteresseerd in Cuba en haar bewoners en delen hun ervaringen graag over en weer.
Als we in Viñales terugkomen is het al schemerig. Na een wandeling van tien minuten van het centrum naar onze casa krijgen we weer een vorstelijk maal; maar eerst drinken we met de familie, Shanika, Hoss enkele mojito’s, erg gezellig.

Dinsdag 16 februari.
Vandaag wordt een andere dag dan we ons hadden voorgesteld. Ankie is misselijk en moet overgeven. Mogelijk het gevolg van gisteravond, te veel (het is ook zó lekker!) en te laat eten, en daarna vrij snel naar bed. Nadat ik heb ontbeten komt Shanika op bezoek. Ankie blijft in bed en probeert te slapen. Shanika en ik besluiten een wandeling over het land van boer Zenobio te maken. In een omheind stuk hebben twee prachtige bruine varkens een zee van ruimte. Tussen de struiken kunnen ze naar hartenlust wroeten. Als dit geen lekker scharrelvlees wordt… Ernaast staat een paard in een overdekte stal. We lopen door velden met tabaksplanten, maïs, zoete aardappels, cassave, pompoenen, phaselia en nog enkele gewassen waarvan ik de naam niet ken. Overal komen we loslopende kippen tegen, sommige met kuikentjes. In de verte komt Zenobio met z’n medewerker ons tegemoet. Hij draagt een melkemmer met melk van de zojuist gemolken koe die aan de overkant van het beekje loopt. Het is een idyllisch gezicht. Zou het paradijs er zo uitgezien hebben?
Omdat het zachtjes is gaan regenen neemt hij ons mee naar de schuur waar de tabaksbladeren worden gedroogd. Momenteel is er geen oogst maar we krijgen uitvoerig uitleg over het droogproces. Verder staan er een paar houten werktuigen en een ijzeren ploeg die alle met behulp van de twee ossen kunnen worden gebruikt. Vlak bij het woonhuis staat een veldje met metershoge bananenplanten, bedoeld voor eigen gebruik. Een paar citrusbomen en een flinke moestuin zorgen er voor dat het meeste voedsel van eigen bodem komt. Ankie knapt in de loop van de middag wat op en de rest van de dag brengen we met z’n drieën al pratend en lezend op de veranda voor “onze” casa door. Onze leefruimte in de casa is overigens groot. Behalve een slaapkamer met eigen badkamer hebben we de beschikking over een woon- en eetkamer. Deze laatste twee worden door de familie gebruikt als er geen gasten zijn. Nu wij er zijn leeft het gezin (vader, moeder van rond de 50, zoon van 20 en dochter van 16) in het achterhuis en een bijgebouw. Op onze overdekte veranda kunnen we vanuit schommelstoelen genieten van het landelijke uitzicht.
’s Avonds maken Ankie en ik nog een fijne wandeling door het dorp. Als we terugkomen zitten Zenobio, z’n oude vader en enkele vrienden domino te spelen. Dikke sigaren in de mond. Het ziet er heel authentiek en Cubaans uit. Hoewel er een TV in huis is, heeft die de concurrentiestrijd verloren. Dit is echt leven, waar velen in Nederland nog een voorbeeld aan zouden kunnen nemen.

Woensdag 17 februari.
Vanochtend hebben we rustig aan gedaan. Gelukkig is Ankie weer beter en na het ontbijt maken we een wandeling over het land van Zenobio. ’s Middags schrijven we in een soort Portacabin tegenover het postkantoor (alleen toegang met buitenlands paspoort!) een e-mail naar het thuisfront, kopen wat cadeautjes en slenteren wat door de straatjes van het dorp. Op deze laatste avond in Viñales genieten we nog een keer van de mojito en daarna van een heerlijk diner dat Maria voor ons maakt. Gelukkig is er weer elektriciteit, zodat we bij lamplicht onze rugzakken kunnen inpakken. Net nadat ik me vanochtend had gedoucht (het water wordt elektrisch verwarmd) viel de stroom uit. Het duurde dus bijna tien uur voordat dat hersteld was.
Na de avondwandeling kruipen we vroeg in bed, morgen gaat de wekker namelijk al om 6.15 uur.

Donderdag 18 februari.
Vannacht is het blijkbaar mijn beurt om ziek te worden. Midden in de nacht word ik misselijk wakker, maar ondanks herhaalde pogingen lukt het me niet om over te geven. Het idee dat we straks zes uur in de bus naar Cienfuegos moeten zitten maakt me niet vrolijk. Bovendien zal Shanika ons bij het busstation aldaar opwachten (zij is daar gisteren al heen gegaan) en is ze vandaag jarig! Dat willen we graag op bescheiden wijze met haar vieren. Dus is het voor ons geen optie om niet te gaan. Sinds we haar enkele dagen geleden in de bus ontmoetten trekken we af en toe samen op.
Met lood in de schoenen neem ik plaats in de bus. Aanvankelijk gaat het redelijk maar nadat we Havana zijn gepasseerd moet ik toch twee keer overgeven. Gelukkig lukt dit in een plastic zak die we uit voorzorg hadden klaargelegd. Ik drink wel af en toe wat water, maar eten doe ik de hele dag niet.
In Cienfuegos worden we opgewacht door de jarige Shanika. Ze is samen met Alice (een Amerikaanse die met een Zwitser getrouwd is geweest en nu in Genève woont) die ze eerder in Havana ontmoette en hier bij toeval tegen het lijf liep. We laten ons in een prachtige oude Chevrolet naar onze casa brengen. Het is een mooi huis met uitzicht op de baai. De ontvangst is hartelijk en nadat ik een kopje thee heb gekregen kruip ik onder de dekens. Daarvóór geven we Shanika nog een paar kleine cadeautjes die we gisteren in Viñales hebben gekocht. Ze is er zichtbaar door geroerd en heel blij mee. ’t Is voor haar een bijzondere verjaardag, vandaag is ze 34 geworden. Aan het eind van de middag gaat Ankie met Shanika en Alice iets drinken op het dakterras van het Palacio de Valle in de buurt (Punta Gorda). Daar speelt een bandje exclusief voor hen (ze zijn de enige gasten!) “Lang zal ze leven” op z’n Cubaans en mag Shanika de sambaballen hanteren. In een ander hotel gaan ze iets eten en hebben ze samen een leuke avond (Alice vertrok naar Trinidad).
Als Ankie thuiskomt gaan we snel slapen in de hoop dat ik morgen weer beter ben.

Vrijdag 19 februari.
Vanochtend voel ik me iets beter en probeer ik voorzichtig wat droog brood en een banaantje te eten. Een echt ontbijt durf ik nog niet aan. Omdat we in deze casa maar twee nachten kunnen blijven en we nog niet verder willen reizen, gaan we op zoek naar een andere verblijfplaats. Die vinden we op het uiterste puntje van Punta Gorda. Hier willen we morgen heen en we boeken voor twee nachten. Na een wandeling langs de oevers van de baai keren we terug naar onze casa en houden een siësta in de prachtige tuin met bananenplanten. Ankie noemt de Punta inmiddels het paradijs…
In de loop van de middag gaan we naar de casa van Shanika. Ankie krijgt daar nog een stuk van de verjaardagstaart die de dochter van de oude mevrouw van de casa heeft gemaakt. Daarna lopen we op ons gemak langs de boulevard naar het centrum van Cienfuegos. Daar bekijken we de mooie huizen en pleinen. We pinnen geld met onze Visa-card, kopen rum en cola voor vanavond in de casa en laten ons voor 3 CUC thuisbrengen door een koets. Leuk! ’s Avonds krijgen we een lekkere vegetarische maaltijd voorgeschoteld en tijdens de koffie laten we ons speciaal voor deze reis gemaakte fotoboekje van “thuis” aan onze gastvrouw Ani en haar 20-jarige dochter zien. De foto’s doen het steeds erg goed, vooral die met sneeuw en met Hollandse bloemen. Anet, de dochter, studeert Engels. Daardoor hebben we met haar een zeer geanimeerd gesprek waarbij ze ons veel vertelt over het leven in Cuba waarbij de politiek bepaald niet wordt geschuwd. Haar moeder bleek hoofd van de rechterlijke macht in de regio te zijn geweest, maar omdat ze nauwelijks rond konden komen (groot huis, studerende kinderen) gaf ze deze baan op en begon de casa particular met twee kamers, wat beter verdient. Aan het eind van de gezellige avond krijgen we een driepeso munt met de beeltenis van Ché erop van haar.

Zaterdag 20 februari.
Vandaag moeten we helaas verhuizen naar de andere casa. We hadden graag nog wat langer gebleven bij de hartelijke Ani. Zij en haar man brengen ons in hun oude Lada naar ons ongeveer 1 km verderop gelegen nieuwe logeeradres. Het is het laatste huis, helemaal aan het eind van Punta Gorda. Op de eerste verdieping gelegen hebben we vanaf het balkon een mooi uitzicht op het parkje en op de baai rondom. Als ons gevraagd wordt wat we vanavond willen eten kiezen we voor de verandering voor langoest (tweede keer deze vakantie). Daarna lopen we naar de casa van Shanika waar we een taxi bestellen die ons naar het 18 km verderop gelegen dolfinarium brengt. De show is leuk en dat ik uit het publiek gekozen word om iets met de dolfijnen te doen is erg grappig. De bedoeling is dat een dolfijn mij op de wang “kust”, maar deze weigert. Ik zou te weinig naar vis ruiken. Dat wordt snel opgelost door mijn gezicht en armen in te smeren met een stuk vis! Dan lukt het natuurlijk wel, zij het dat de dolfijn mijn pet meeneemt en midden in het bassin weer loslaat. Tenslotte komt alles goed en verlaat ik stinkend, met een kletsnatte pet en onder veel gelach het podium. Na afloop mogen de mensen die zich daarvoor hebben aangemeld samen met de dolfijnen zwemmen en spelen. Beide dames laten zich deze unieke kans niet ontnemen en beleven een onvergetelijke tijd in het water!
De bus terug naar Cienfuegos vertrekt pas over een paar uur, maar een Cubaan met een soort Fiat 500 biedt voor een handvol CUC’s uitkomst. Het diner is voortreffelijk. Het voorgerecht is een zalige garnalencocktail, gevolgd door de langoest met daarbij een heel bijzondere puree en diverse groenten. Zelden zo lekker gegeten.
Vanochtend hebben we middels een SMS vernomen dat het kabinet is gevallen. Als ik ’s avonds via ons radiootje de Wereldomroep beluister voor meer details, gaat het helaas vooral over andere onderwerpen.

Zondag 21 februari.
Op deze zondagochtend proberen we op ons balkon te genieten van het ontbijt, maar de vette keukenluchten van de buren vergallen dat enigszins.
Na de koffie lopen we op ons gemak richting centrum om de bus naar Trinidad voor morgen te regelen. Het is een echte zondag, nog minder verkeer en mensen in het straatbeeld. Maar onderweg komen we langs een groot plein waar het letterlijk zwart ziet van de mensen. Uit bonkende luidsprekers klinkt harde muziek. Gezinnen en jongelui praten, dansen, eten en maken plezier. Bij de vele kraampjes zijn drankjes en snacks te koop. Opvallend is dat de meeste mensen echt zwart zijn. Tussen de honderden bezoekers zijn wij de enige (blanke) toeristen. Bijzondere ervaring!
Bij het busstation reserveren we een plek in de bus die morgen om 12.50 uur naar Trinidad vertrekt. Aan de andere kant van de straat ligt het mooie treinstation en we nemen er even een kijkje. Een paar gammele wagons, enkele sporen, wat personeel. Er is weinig te beleven. Onze wandeling gaat verder. We komen door achterstandswijken waarbij zelfs onze Vogelaarwijken positief zouden afsteken. De armoede is schrijnend. Het is bijna gênant om hier rond te lopen. Foto’s maken laten we dan ook maar achterwege. En dan staan we plotseling in het Parque José Marti. Een heel mooi gedeelte van de stad dat met behulp van Unesco is gerestaureerd. Terug nemen we de stadsbus die ons samen voor 0,25 CUC weer naar Punta Gorda brengt. We besluiten nog wat te drinken op het dakterras van het kasteelachtige restaurant Palacio de Valle. In een sprookje zou het niet misstaan! In de hal speelt en zingt de oude Carmencita speciaal voor ons en we besluiten haar CD te kopen. Boven (via een fraaie ijzeren wenteltrap) genieten we van de zon en het fantastische uitzicht. Omdat onze darmen nog niet helemaal in orde zijn besluiten we deze luie zondag met een vegetarisch soepje met sandwich in onze casa.

Maandag 22 februari.
De dag begint met bewolking en het ziet er niet goed uit. Na het ontbijt begint het inderdaad te regenen en te onweren. Als ook de koffie achter de kiezen is bestellen we een taxi. Het hoost als die voor komt rijden. Onderweg naar het busstation zien we de gevolgen als er in de straten niets is geregeld om hemelwater af te voeren. Af en toe hebben we het gevoel door een rivier te rijden. De bus vertrekt, mogelijk door het slechte weer, een half uur later dan de bedoeling was. De weg naar Trinidad is slechter en smaller dan ik had verwacht. Soms moeten we de berm in als er een tegenligger nadert. Als we een bus uit tegenovergestelde richting langs de kant zien staan, stopt onze chauffeur. Deze blijkt een kapotte motor te hebben en al drie uur op hulp te wachten. Onze bus neemt de passagiers (meest Duitse toeristen) mee en na 5 km staand in het gangpad zetten we ze af bij een restaurant, in de hoop dat ze vandaar vervangend vervoer aangeboden krijgen. Iets verderop komen we een oude bus van Connexxion tegen die blijkens het routebord onderweg is naar Amsterdam CS. Het blijft een wonderlijk gezicht, die oude Nederlandse bussen in Cuba.
We denken Cuba langzamerhand wel een beetje te “kennen”, maar Trinidad is weer geheel anders. Alsof de tijd er een paar eeuwen heeft stilgestaan. Alle straten in het oude centrum zijn bedekt met kleine kinderhoofdjes, mooie oude panden en slechts af en toe een verdwaalde auto. Bij onze verkenning van de stad lopen we Shanika tegen het lijf die hier een dag eerder arriveerde. We gaan iets drinken in een bar. Inmiddels is het stevig gaan regenen en als we besluiten naar onze casa te gaan, komt de regen met bakken uit de lucht. Rennend door de verlaten straten van Trinidad bereiken we ons onderkomen alwaar we in de reusachtige en mooie woonkamer (het lijkt wel een museum) van het koloniale pand nog een cuba-libre nuttigen. Tijdens het uitstekende diner hebben we een leuk contact met een Canadees stel dat de andere van de twee kamers gebruikt. Het blijft hard regenen en nadat we wegens lekkage in onze kamer wat spullen hebben moeten verplaatsen (!) gaan we op tijd slapen.

Dinsdag 23 februari.
De casa waar we de afgelopen nacht verbleven was eigenlijk een noodoplossing. We hadden een prima casa gevonden in onze onvolprezen Trotter en telefonisch vanuit Cienfuegos gereserveerd, maar toen we voor de deur stonden konden we er niet terecht. Onduidelijk waarom. Gelukkig wel bij de buren maar slechts voor één nacht. Vandaar dat we vanochtend bij onze oorspronkelijke keuze aanbellen en daar kunnen we nu wèl terecht. Hier lijkt de tijd een eeuw stil gestaan te hebben. Onze kamer met hemelbed kon zo uit een museum komen. Overal in het grote koloniale huis staan antieke gebruiksvoorwerpen en meubels. Heel sfeervol. Nadat we ons geïnstalleerd hebben besluiten we samen met Shanika en Hoss (die we hier ook weer tegen het lijf lopen) naar het strand van Ancon te gaan. De bus er heen lijkt stampvol te worden en voor hetzelfde geld nemen we met z’n vieren een taxi. Aan het strand is het heerlijk. Zon, palmbomen, prachtig strand en lekker zeewater. Terug in Trinidad gaan we ’s avonds nog even naar het plein waar een Cubaanse band speelt. Het is er gezellig druk en er wordt volop salsa gedanst, een mooi gezicht. Na een poosje stappen we op om ergens anders te gaan kijken. Uit diverse gebouwen klinkt livemuziek. Rozig van alle zon overdag besluiten we in de tuin van onze casa nog een drankje te drinken en van de rust te genieten en zoeken daarna ons bed op.

Woensdag 24 februari.
Vandaag wordt een heerlijke rustig-aan-dag. In de loop van de ochtend gaan we eerst tickets voor de bus van morgen kopen. Daarna dwalen we wat door Trinidad waarbij we ook bij het treinstation terecht komen. Een aardige Cubaan leidt ons rond en we mogen zelfs een van oorsprong Russische bus op rails in gaan. De stoomtrein is al vertrokken, die ga ik misschien morgen even bekijken. Daarna wandelen we naar de plaatselijke keramiekfabriek, krijgen een aardige uitleg over de werking van alles en in de winkel kopen we wat mooi aardewerk.
’s Middags komen we langs een soort braakliggend ommuurd erf waar een bandje muziek ten gehore brengt. Tradicionales del Son speelt verrassend goed en desondanks zijn we de enige toehoorders. Gezeten op een houten bankje luisteren we naar “Ché, comandante”. Prachtig nummer dat ze heel mooi spelen/zingen hetgeen ons niet onberoerd laat. Wat een geweldige ambiance, wij onder een grote boom, terrein vol puin, rommel, een paar kippen en een swingende band met ons als enig publiek. Fantastisch!
In onze casa coloniale (op een steenworp afstand van het busstation) genieten we van een uitstekende maaltijd met vis. Signora Meyer is eigenlijk tandarts in het plaatselijk ziekenhuis maar omdat ze voor haar hulpbehoevende ouders wilde zorgen en omdat ze te weinig verdiende (omgerekend 30 CUC/maand) om het onderhoud van haar grote koloniale huis te bekostigen, heeft ze haar baan opgezegd en verhuurt ze nu twee kamers. Die brengen meer op dan haar salaris als tandarts! In de loop van de avond komen Shanika en Coco, de Cubaanse vriend van een nicht van haar, nog langs en zitten we gezellig te praten in de tuin van ons huis.

Donderdag 25 februari.
Twee van onze drie weken zijn nu voorbij en we willen nog naar Remedios en de laatste twee nachten in Havana doorbrengen. Vanuit Trinidad gaat er geen rechtstreekse bus naar Remedios en naar Santa Clara dagelijks slechts één bus, aan het begin van de middag. We besluiten die te nemen, in Santa Clara te overnachten en de volgende dag door te reizen. ’s Ochtends wil ik eerst nog de stoomtrein zien rijden. Het is een kwartiertje lopen naar het station en als ik er aankom is men nog druk aan het rangeren. Als ik foto’s sta te maken vraagt de machinist of ik een stukje mee wil rijden. Ik mag plaats nemen op de stoel van de stoker en zo stomen we op naar het verderop gelegen perronnetje. Nadat ik uitgestapt ben vertrekt de trein in een wolk van rook en stoom. Leuke ervaring!
Voordat onze bus vertrekt wandelen we samen met Shanika door Trinidad en nemen een lunch op een terras waar ook weer een bandje speelt. Nadat we nog even op de binnenplaats van onze casa hebben gezeten, nemen we afscheid van mevrouw Meyer en brengt Shanika ons naar de bus. Hier scheiden onze wegen want haar vakantie zit er bijna op. We hebben een aantal dagen gedeeltelijk met elkaar opgetrokken. Een erg leuke ontmoeting; we zullen contact houden.
De bus rijdt eerst naar Cienfuegos en niet zoals we gehoopt hadden dwars door de bergen rechtstreeks naar Santa Clara. Als we uitstappen worden we opgewacht door de man uit onze nieuwe casa. Hij is met z’n eigen auto maar hij mag ons niet meenemen naar huis. De wet verbiedt dat, daar zijn taxi’s voor. Maar die zijn niet aanwezig. Voor het busstation staat een politieauto en onze gastheer vraagt hen voor één keer permissie om de eigen auto te mogen gebruiken. Het mag! En zo zijn we binnen tien minuten in onze nieuwe overnachtingplaats in de binnenstad van Santa Clara. Die ziet er overigens anders uit dan we in onze Trotter hadden gelezen en dan blijkt dat de casa van onze eigenlijke keus vol zat en men daar tegen onze bedoeling in een “bevriende verhuurder” had ingeschakeld. ’s Avonds maken we een wandeling door de stad en zijn getuige van een openluchtconcert in de muziekkoepel van het fraaie Parque Leoncio Vidal.

Vrijdag 26 februari.
De volgende ochtend gaan we eerst weer naar het centrale park. Het lijkt een feestdag want talloze schoolkinderen doen spelletjes, krijgen een ijsje. Rondom staan boekenkramen die druk worden bezocht. Wij kopen een mooi Spaanstalig boekje over de geschiedenis van Rusland. Daarna lopen we naar het twee kilometer verderop gelegen museum en mausoleum gewijd aan Ché Guevara. Mooi en indrukwekkend! Terug in het centrum nemen we een lunch op een aardig terras.
Onze gastheer heeft ons verzekerd dat een bus naar Remedios niet te doen of bijna onmogelijk is. Daarom gaan we er met een taxi heen. De casa die we daar telefonisch hebben besproken blijkt wateroverlast o.i.d. te hebben en we worden opnieuw doorverwezen naar een ander huis. Dit stamt ook weer uit de koloniale tijd en is bijzonder mooi ingericht met veel antieke (gebruiks)voorwerpen en ligt vlakbij het Plaza Marti. Nadat we ons geïnstalleerd hebben gaan we onze missie aan deze stad, het brengen van enkele cadeaus van vrienden aan enkele inwoners, volbrengen. We kiezen er voor om als eerste naar Blanca te gaan. Na enig gezoek en doorverwijzen vinden we haar. Ze is zichtbaar geroerd als we haar duidelijk maken wat het doel is van ons bezoek en haar het fotoboek van fotograaf Dolph (maakte een schitterend fotoalbum over Remedios en haar inwoners waarbij zij ook is geportretteerd) en de financiële ondersteuning overhandigen. Als ze van de emoties is bekomen nodigt ze ons uit om de volgende dag te komen eten, wat wij graag aanvaarden. Hierna moeten we nog drie personen een presentje brengen. De eerste, Hydelkis, komen we toevallig op straat tegen. Hij spreekt redelijk goed Engels en begeleidt ons naar de laatste twee adressen. Nadat we het cadeau bij de volgende gelukkige (de plaatselijke fotograaf) hebben afgeleverd, gaan we naar Argelio. Dit is een bijzondere ontmoeting. De man is muzikant en kunstschilder. Hij is erg onder de indruk van ons onverwachte bezoek en cadeaus. Als dank speelt hij twee nummers op zijn klarinet voor ons. Ook laat hij enkele van zijn schilderwerken zien en geeft uitleg over de “kritische” betekenis. Als hij tenslotte vraagt of wij nog enkele foto’s willen maken van zijn dochter met haar babytweeling die bij zijn ex woont, kunnen we dat natuurlijk niet weigeren.
Later op de avond ontmoeten we in onze casa een jong Italiaans stel waarmee we een leuk gesprek hebben. Na nog iets gegeten te hebben in café el Louvre, gelegen aan het centrale plein, besluiten we deze dag vol emoties en belevenissen.

Zaterdag 27 februari.
Het weer is vandaag veel mooier dan verwacht: een strak blauwe lucht, dus zon en een temperatuur van minstens 25° C. We hebben om 13 uur met Argelio afgesproken op het Plaza Marti, vlakbij onze casa. Tot die tijd doen we wat aankopen en bezoeken de casa die we eigenlijk hadden willen nemen maar die we wegens een foutief telefoonnummer in de Trotter niet konden bereiken. Verder slenteren we wat door Remedios, maar er valt niet zoveel te beleven. Maar met een tijdschrift op een bankje zitten is ook prettig. Als Argelio in het begin van de middag arriveert, blijven we nog een uurtje gezellig kletsen in de schaduw van een boom. Het weer is zo stralend mooi dat we eigenlijk wel zin hebben om naar de kust te gaan. Het kost nog wat moeite om een (illegale) taxi te regelen, maar tenslotte wil iemand wel voor 20 CUC de rest van de middag met ons op stap. Op advies van Argelio, die graag met ons meerijdt en er een vrije dag van maakt, belanden we op een klein strandje dat alleen bij Cubanen bekend is. Maar omdat de wind aantrekt en we aan het eind van de dag muskieten verwachten gaan we niet het water in. Als iets later ook de bewolking toeneemt gaan we een paar km verderop op de zeewering zitten en daarna in een bar iets drinken. Op de terugweg spreken we met onze chauffeur af dat hij ons morgen naar Santa Clara brengt. We hopen op maandag met de bus van Viazul naar Havana te kunnen reizen maar reserveren is tot nu toe niet gelukt omdat er geen plaats is in de bus. We staan op de wachtlijst.
Nadat we ons wat hebben opgefrist gaan we naar Blanca die ons gisteren heeft uitgenodigd om te komen eten. Als we binnenstappen staat er een tafel voor twee personen gedekt. Het blijft onduidelijk waarom Blanca en haar andere twee gasten niet mee-eten; zij trekken zich terug voor het huis terwijl wij in een soort keuken genieten van haar eenvoudige, maar met liefde bereide maaltijd. Na afloop krijgen we nog enkele leuke cadeautjes van haar, ook voor de gulle gevers in Nederland, en zij van ons wat gebruiksgoederen die moeilijk te krijgen zijn in Cuba. Tenslotte laten we over en weer foto’s zien en daarna nemen we hartelijk afscheid met de toezegging contact te zullen houden. Na een rondje over het plein en een Cuba Libre in onze casa zoeken we ons bed op.

Zondag 28 februari.
Twee dagen geleden hebben we een cadeau afgeleverd bij een fotograaf in Remedios. Dit was afkomstig van een kennis van vrienden in Nederland. Gisteravond kregen we per SMS het verzoek dit gezin nogmaals te bezoeken en hen een voor Cubaanse begrippen aanzienlijk bedrag te overhandigen. Hun zoon ligt namelijk in het ziekenhuis in Havana met een virusziekte. Het kostte enige moeite (zij spreken uitsluitend Spaans, wij maar een paar woorden) om uit te leggen dat niet wij maar de familie in Nederland de gulle gevers zijn. De ontroering is groot als we het bedrag overhandigen en zien hoe dankbaar ze zijn. Ook bij ons staan de tranen in de ogen.
Daarna spoeden we ons naar het plein waar een orkest van ongeveer 25 blazers een openluchtconcert geeft. Argelio (klarinet) is één van hen en hij heeft ons uitgenodigd om te komen luisteren. Het is een bijzondere ervaring om op dit prachtige plein, te midden van tientallen inwoners, te genieten van de muziek. Argelio wordt betaald door de staat. Voor omgerekend 18 CUC per maand moet hij iedere dag oefenen en tweemaal in de week met het orkest een uitvoering geven. Meestal in Remedios, soms in omliggende plaatsen. We zijn met onze chauffeur van gisteren na wat onderhandelen overeen gekomen dat hij ons voor 17 CUC naar het 43 km verderop gelegen Santa Clara brengt. Heuvel op heeft de oude Russische Moskvich het moeilijk, naar beneden zet onze chauffeur om benzine te sparen af en toe de motor uit. Tegen 2 uur ’s middags komen we in Santa Clara aan. Eerst lopen we naar het busstation waar we opnieuw horen dat er voor de volgende dag drie bussen naar Havana zijn volgepland en dat we op de wachtlijst zijn geplaatst. Als we daarna terugkomen in het centrum is er op verschillende plekken muziek en dans te beluisteren en te bewonderen. Het is weer genieten in de zon en een drankje op een terras maakt het vakantiegevoel compleet. Na het diner dat we in onze casa gebruiken, gaan we nog even de stad in. Eerst naar de casa waar we eigenlijk wilden verblijven, maar die vol bleek te zijn. Wat een aardige eigenaar en wat een schitterende tuin waar zelfs orchideeën bloeien. Jammer dat we hier niet terecht konden; dat doen we bij een volgend bezoek aan Cuba!
Dan komen we bij een groot gebouw dat veel weg heeft van een parkeergarage. Het blijkt echter het Coppellio te zijn waar heerlijk ijs wordt verkocht, uitsluitend te koop met peso’s cubano. Dat het een trekpleister van formaat is voor de plaatselijke bevolking bewijzen lange rijen wachtenden voor de vier ingangen. We willen dit beroemde ijs wel eens proberen maar hebben geen zin om meer dan een half uur in de rij te staan. Dan worden we aangesproken door een jong stel voorin de rij. Of we met hen mee naar binnen willen.. Dat vinden we niet eerlijk ten opzichte van de andere wachtenden, maar die geven te kennen er geen moeite mee te hebben. Na een paar minuten mogen we naar binnen. Eerst moeten we bij een loket onze keuze maken en betalen. Onze gastheer staat er op ons te trakteren. Na het betalen gaan we met vier bonnetjes naar de ijstoonbank. Hier krijgen we maar liefst acht grote coupes ijs (allemaal dezelfde smaak) met een soort slagroom en wat koekjes. En dat in totaal voor 16 peso’s (± 50 eurocent). We hebben een bijzonder leuk gesprek; hij is tolk/vertaler en spreekt goed Engels, Duits en Frans. Na enige tijd moeten we het pand verlaten om plaats te maken voor een volgende shift ijseters. We besluiten het gesprek voor te zetten in een bar waar met CUC’s betaald moet worden. Hier is het Cubaanse stel nog nooit geweest. Ze weten zelfs niet wat een mojito is… Nu zijn zij onze gast. Het is erg gezellig met verhalen over en weer en ons fotoboekje valt ook weer erg in de smaak. Het is al erg laat als we afscheid nemen en onze casa opzoeken.

Maandag 1 maart.
Vandaag staan we weer eens vroeg op want we moeten al om 8 uur bij het busstation zijn i.v.m. de wachtlijst voor de tickets. Omdat de terminal aan de rand van de stad ligt regelt de man van de casa een taxi. Het blijkt een gammele Studebaker uit 1951 te zijn. De rit blijkt illegaal te zijn want de chauffeur stopt wegens de aanwezige politie een straat verder zodat we de laatste 100 meter moeten lopen. Bij het uitstappen worden we aangesproken door een jongeman die aanbiedt ons voor hetzelfde geld als voor de busticket per taxi naar onze bestemming in Havana te brengen. We twijfelen, maar we zien eigenlijk alleen voordelen: onmiddellijk vertrek, waarschijnlijk sneller dan de bus en afgezet bij onze casa particular. En zonder meerkosten. We doen het. Bij de auto aangekomen blijkt het een uitgewoonde Peugeot 306 te zijn en er moeten nog twee mensen mee. Oeps! Nou ja, we wilden avontuur, dan zullen we deze 280 km hopelijk ook wel overleven. Onze chauffeur rijdt hard maar safe. Ondanks de borden die aangeven dat er maar 100 km/uur gereden mag worden, scheuren we met een vaart van zeker 140 (de snelheidsmeter doet het niet) over de vrijwel lege zesbaans snelweg. Meestal op de linker rijbaan omdat daar het wegdek het minst slecht is. Soms laveren we om gaten heen en door de hoge snelheid voelen we de meeste oneffenheden niet. Slechts bij controleposten van de politie gaat de voet van het gas en één keer moeten we stapvoets een kruising met een spoorweg nemen. Onderweg wordt niet gesproken, dat kan ook vrijwel niet omdat de slecht sluitende deuren en ramen te veel windgeruis veroorzaken. Er is bijna geen verkeer, behalve wat (vracht)auto’s zien we enkele fietsers en paard en wagens die soms op de vluchtstrook tegen het verkeer in rijden. Automobilisten die linksaf willen, steken gewoon de middenberm (nergens een vangrail!) en de andere rijbanen over. Ook valt een tankstation in de middenberm op, handig, dan kan verkeer vanuit beide richtingen er gebruik van maken. Slechts één keer stoppen we een paar minuten voor bezoek aan het toilet. Onze chauffeur vult bij die gelegenheid het koelwater bij want de motor krijgt het behoorlijk warm. De twee andere passagiers stappen al vrij snel bij het binnenrijden van Havana uit en even later zijn ook wij op onze bestemming. Om precies 11 uur stappen we casa Michel binnen, dezelfde als in het begin van onze vakantie. Dit is zo’n 3 uur eerder dan wanneer we op de bus gewacht zouden hebben. Na een uurtje even bijkomen besluiten we in een parkje bij de Malecón wat te gaan lezen en schrijven. De zon is heerlijk en de harde wind zorgt voor hoog opspattend water dat over de muur op de rijweg valt. Aan het eind van de middag keren we terug naar onze casa en omdat we langzamerhand wat flauw zijn van de overvloedige casamaaltijden met veel dezelfde ingrediënten, kopen we onderweg in de San Lázaro voor een paar peso cubana een heerlijke pizza. Nadat we ons “thuis” opgefrist hebben lopen we naar het Capitolio. Daar zullen we Nestor (uit onze eerste dagen in Havana), dit keer met vrouw en kind, ontmoeten. Zij zitten al op de trappen. De begroeting is hartelijk en gezamenlijk lopen we naar een restaurant in de Chinese wijk. Onderweg komen we nog langs een terrein waar oude stoomlocomotieven worden gerestaureerd. Vreemde plek, zo dicht bij het Capitolio en opmerkelijk dat er geen spoorrails naartoe lopen…
Het wordt een leuke avond waarbij we elkaar vertellen over onze beider vaderlanden. Zij zijn erg geïnteresseerd in Nederland, wij uiteraard in hun dagelijks leven, de politiek en de economie. Het wordt ons steeds duidelijker dat veel producten officieel niet of moeilijk te krijgen zijn maar dat er een zeer levendige zwarte markt bestaat waar vrijwel alles is te krijgen. Veel van deze producten komen uit Panama en Equador. Onze Cubaanse vrienden kopen naar eigen schatting 80% van hun gezinsbenodigdheden op de zwarte markt. Daar is werkelijk alles te koop, zoals melk, kaas, Pampers en zelfs benzine! Ons beeld van Cuba wordt na drie weken rondtrekken wel completer, maar roept ook nog steeds vele vragen op…

Dinsdag 2 maart.
De vakantie loopt ten einde en we vinden dat we een dag op de Playa’s del Este en met name Santa Maria wel hebben verdiend. Er vertrekt regelmatig een bus vanaf het Parque Central en een half uurtje later staan we op een schitterend, vrijwel verlaten strand. De azuurblauwe zee en de palmbomen in de zon zijn adembenemend mooi. We nestelen ons onder een met palmbladeren bedekt “hutje” als bescherming tegen de felle zon. Even later liggen we in het kristalheldere water. Heerlijk!
Even later klinken er plotseling schoten van een zware mitrailleur. Nu ligt er op korte afstand een militaire basis en we nemen maar aan dat de soldaten aan het oefenen zijn. Na enige tijd betrekt de lucht en begint het hard te regenen. We vluchten een strandtent binnen en komen aan het tafeltje met een jonge Deense vrouw te zitten. Het blijkt dat zij morgen met hetzelfde toestel naar Schiphol vliegt als wij. Als ze ook nog in een casa particular in de San Rafael (twee blokken bij ons vandaan) verblijft, besluiten we samen in één taxi richting vliegveld te gaan. Als het weer droog wordt lopen we naar de vlakbij gelegen pizzeria om iets te eten. Niet lang daarna krijgt de zon weer de overhand en genieten wij nog een paar uur op een nu volledig verlaten strand.
Terug in Havana wisselen we voor de laatste keer geld, kijken naar de hoogopspattende golven tegen de Malecón, maar keren terug naar de binnenstad omdat het wel erg hard is gaan waaien. In de Obispo vinden we een gezellige bar met live muziek waar het goed toeven is.
Aan het eind van de avond laten we ons door een cocotaxi (die ontbrak nog in het rijtje vervoermiddelen) naar onze casa brengen. Nog één nacht en dan is het helaas afgelopen…

Woensdag 3 maart.
Na het ontbijt pakken we eerst onze rugzakken voor het grootste deel in. Omdat we pas vanavond terugvliegen hebben we nog mooi de tijd om een rondje door Havana te maken. Het is hard gaan waaien, we willen wel eens zien hoe de zee zich gedraagt bij de Malecón. Eerst lopen we onze straat, Espada, uit. Bij San Lázaro gaan we rechtsaf en als we bij het park met het monument van Antonio Maceo aankomen zien we de golven al hoog opspatten. De Malecón is afgesloten voor alle verkeer. Te voet is nog wel mogelijk, maar na een paar zijstraten houdt een vriendelijke politieman ons tegen. Het is te gevaarlijk. Metershoge golven slaan stuk op de zeewering en een gordijn van water valt op het wegdek. Stukken hout en andere rommel liggen op de rijbaan. Op enkele plaatsen zijn enorme plassen ontstaan. In de verte zien we brekende golven van soms wel 10 meter hoog tegen de rotsen aan de andere kant van de baai opspatten. Het is een indrukwekkend schouwspel dat we graag op de foto vastleggen. Via de prachtige Prado bereiken we de binnenstad. Op het dakterras van hotel Ambos Mundos bestellen we een lichte maaltijd. Nadat de bijna 80 jaar oude lift ons weer veilig op de begane grond heeft gebracht, kopen we nog wat laatste souvenirs en lopen langs het Capitolio en over Av. Zanja terug naar onze casa. Dan worden de laatste dingen ingepakt. Ik haal Alice, de Deense vrouw, met haar bagage op en als we terug zijn staat de bestelde taxi al keurig op tijd voor de deur. We nemen afscheid van onze gastheer Michel, z’n vrouw en moeder Pucha. We hebben het goed gehad bij deze hartelijke mensen.
Het is opmerkelijk dat, als we op het vliegveld in de rij staan om in te checken, het Zweedse stel waarmee we op de eerste dag samen een taxi deelden, achter ons aansluit! Even later ontmoeten we ook het Zwitserse echtpaar dat in Santa Clara bij ons tafeltje aanschoof, Cuba is klein! Hun vliegtuig vertrekt een uur na het onze. De laatste bijzonderheid is dat we op exact dezelfde stoelen van het zelfde toestel komen te zitten als op de heenweg. Onze terugvlucht verloopt voorspoedig en als we de volgende morgen op Schiphol landen is het zonnig maar koud.
De bijzondere, heerlijke vakantie is voorbij.

[Wim]

Schitterend verslag, leuk geschreven en met heel veel herkenbare details.
Petje af voor de tijd die je er al ingestoken hebt, hardstikke goed.

Met vriendelijke groet,
Wim

[LHC]

Ook ik heb erg van jullie reisverslag genoten! Zoals Wim ook al schreef, het maakt het bijzonder door de talloze details in het verhaal, is goed geschreven door iemand die gewend is om zich heen te kijken en verveelt geen moment.

Ontzettend leuk en reuze bedankt voor de moeite!

[carino]

Mooi verslag! Mooi dat jullie zoveel van het gewone leven hebben meegemaakt. Heerlijk toch? Ik heb al weer enrome zin om te gaan. Tickets zijn al gekocht
Bedankt.

[woutervw]

Heel leuk om lezen! Heb je ergens de foto's online staan?

[Joop_Siroop]

Mooi verhaal. En erg leuk dat iemand de moeite neemt om zo'n uitgebreid
verslag te maken. Ik ben helemaal geen schrijver en heb er daarom erg veel
waardering voor.

[Klaver 4]

Nee, maar misschien had ik er nog © bij moeten plaatsen…